E - RADCA PRAWNY.org

PRZEGLĄD ORZECZNICTWA SĄDU NAJWYŻSZEGO MARZEC 2009

Paweł Suski

Prawo materialne

Część ogólna

Prawo rzeczowe

Roszczenie o zwrot wartości nakładów poniesionych przez jednego ze współwłaścicieli na rzecz wspólną przysługuje przeciwko osobom, które były współwłaścicielami w czasie dokonywania tych nakładów, również wtedy, gdy osoby te zbyły swoje udziały nieodpłatnie.
Uchwała SN z dnia 21 lutego 2008 r., III CZP 144/07
OSNC 2009/2/22;

Wpis odrębnej własności lokalu w księdze wieczystej, dokonany na podstawie postanowienia sądu o zniesieniu współwłasności nieruchomości, ma charakter konstytutywny.
Uchwała SN z dnia 21 lutego 2008 r., III CZP 152/07
OSNC 2009/2/24;

Zakaz dokonania wpisu hipoteki obciążającej nieruchomość stanowiącą składnik masy upadłości nie ma zastosowania do wniosku o wpis złożonego wcześniej niż w ciągu sześciu miesięcy przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości (art. 81 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze, Dz.U. Nr 60, poz. 535 ze zm.).
Uchwała SN z dnia 14 grudnia 2007 r., III CZP 128/07
OSNC 2009/1/3;

Wierzyciel, który przed zajęciem nieruchomości uzyskał na niej hipotekę kaucyjną, stwierdzoną w opisie i oszacowaniu, ale w chwili podziału nie legitymuje się tytułem wykonawczym, uczestniczy w podziale sumy uzyskanej w egzekucji z tej nieruchomości bez potrzeby zgłoszenia się i udowodnienia wierzytelności zabezpieczonej tą hipoteką. Przypadającą mu należność pozostawia się na rachunku depozytowym sądu, wskazując przyczyny uzasadniające wstrzymanie wypłaty.
Uchwała SN z dnia 30 stycznia 2008 r., III CZP 134/07
OSNC 2009/1/8;

Prawo pierwokupu przewidziane w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o zmianie niektórych ustaw dotyczących nabywania własności nieruchomości (Dz.U. Nr 157, poz. 1315) nie dotyczy mieszkań znajdujących się na nieruchomości nabytej przez gminę z mocy samego prawa.
Uchwała SN z dnia 30 stycznia 2008 r., III CZP 136/07
OSNC 2009/1/9;

Zobowiązania

1. Bezpodstawne uzyskanie korzyści, których mowa w art. 296 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (jedn. tekst: Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) nie stanowi bezpodstawnego wzbogacenia w rozumieniu art. 405 i nast. k.c.
2. Do roszczenia przewidzianego w art. 296 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (jedn. tekst: Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) o zwrot bezpodstawnie uzyskanych korzyści może mieć zastosowanie w drodze analogii art. 322 k.p.c.
Wyrok SN z dnia 24 października 2007 r., IV CSK 203/07
OSNC 2009/1/13;

Jeżeli istnieje konieczność hospitalizacji, a pacjent się temu sprzeciwił, obowiązkiem lekarza jest udzielenie pełnej informacji o powziętych podejrzeniach, o konieczności poszerzenia diagnostyki w warunkach szpitalnych oraz o ewentualnych konsekwencjach zdrowotnych, do jakich może doprowadzić odmowa lub spóźnione zastosowanie się do zaleceń.
Wyrok SN z dnia 23 listopada 2007 r., IV CSK 240/07
OSNC 2009/1/16;

Artykuł 417-1 § 4 k.c. nie ma zastosowania do stanu zaniechania prawodawczego powstałego przed dniem 1 września 2004 r. i trwającego po tym dniu (art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy – kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. Nr 162, poz. 1692).
Wyrok SN z dnia 5 grudnia 2007 r., I CSK 273/07
OSNC 2009/2/28;

Kara umowna może być zastrzeżona także w umowie starannego działania.
Wyrok SN z dnia 12 grudnia 2007 r., V CSK 333/07
OSNC 2009/2/30;

Spadki

Uprawnienie do potwierdzenia czynności prawnej przez osobę, w której imieniu dokonał jej rzekomy pełnomocnik, przechodzi na spadkobierców, chyba że dotyczy czynności prawnej ściśle związanej z osobą zmarłego.
Wyrok SN z dnia 9 stycznia 2008 r., II CSK 394/07
OSNC 2009/2/35;

Postępowanie cywilne

Niedopuszczalna jest droga sądowa dla zaspokojenia należności podatkowych Skarbu Państwa, stwierdzonych tytułem wykonawczym wystawionym przez wierzyciela domagającego się ich uwzględnienia w podziale sumy uzyskanej przez sądową egzekucję z nieruchomości (art. 1036 k.p.c.).
Uchwała SN z dnia 14 grudnia 2007 r., III CZP 114/07
OSNC 2009/1/1;

Sprawę o uregulowanie kontaktów dziadków z wnukami sąd pierwszej instancji rozpoznaje w składzie jednego sędziego.
Uchwała SN z dnia 23 lipca 2008 r., III CZP 74/08
OSNC 2009/1/11;

Wniosek o udzielenie zabezpieczenia w sprawie o rozwód sąd pierwszej instancji rozpoznaje na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego jako przewodniczącego i dwóch ławników.
Uchwała SN z dnia 27 lutego 2008 r., III CZP 139/07
OSNC 2009/2/26;

Od postanowienia odwołującego i ustanawiającego innego zarządcę nieruchomości przysługuje apelacja.
Uchwała SN z dnia 27 lutego 2008 r., III CZP 149/07
OSNC 2009/2/27;

Wniosek strony – wezwanej do uzupełnienia braku apelacji przez złożenie jej odpisu (art. 368 § 1 i art. 128 k.p.c.) – o sporządzenie tego odpisu przez sąd i dołączenie go do akt sprawy, nie stanowi skutecznej czynności uzupełniającej, o której mowa w art. 370 k.p.c.
Uchwała SN z dnia 27 lutego 2008 r., III CZP 135/07
OSNC 2009/2/25;

W postępowaniu apelacyjnym niedopuszczalna jest zmiana powództwa o zaniechanie naruszania prawa wyłącznego wytwarzania i sprzedaży produktu (art. 287 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej, jedn. tekst: Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), spowodowana wygaśnięciem tego prawa, na powództwo o ustalenie, że do czasu wygaśnięcia powodowi przysługiwało prawo żądania zakazania wprowadzania tego produktu do obrotu.
Wyrok SN z dnia 19 grudnia 2007 r., V CSK 301/07
OSNC 2009/2/33;

Na postanowienie sądu drugiej instancji w przedmiocie zwrotu opłaty sądowej nie przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego.
Postanowienie SN z dnia 12 grudnia 2007 r., V CZ 74/07
OSNC 2009/2/31;

Niedołączenie dokumentu – wykazującego umocowanie organu osoby prawnej udzielającego pełnomocnictwa – do wniesionego przez radcę prawnego sprzeciwu od nakazu zapłaty w sprawie gospodarczej, uzasadnia odrzucenie sprzeciwu (art. 479-8a § 5 k.p.c.).
Uchwała SN z dnia 17 stycznia 2008 r., III CZP 126/07
OSNC 2009/1/7;

W sprawie o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami sąd ustala wartość nakładów poczynionych z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków bez względu na inicjatywę dowodową uczestników postępowania.
Uchwała SN z dnia 21 lutego 2008 r., III CZP 148/07
OSNC 2009/2/23;

Postanowienie regulujące kontakty rodziców z dzieckiem, nakazujące wydawanie dziecka przez rodzica, któremu powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej, oraz zobowiązujące drugiego rodzica do odprowadzania dziecka, podlega wykonaniu w postępowaniu unormowanym w art. 598-1 i nast. k.p.c.
Uchwała SN z dnia 28 sierpnia 2008 r., III CZP 75/08
OSNC 2009/1/12;

Zarządca ustanowiony na podstawie postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia w postępowaniu o zniesienie współwłasności nieruchomości traci po upadku zabezpieczenia (art. 744 k.p.c.) legitymację procesową w sprawie wytoczonej w ramach sprawowanego zarządu. Postępowanie w takiej sprawie ulega zawieszeniu na podstawie art. 174 § 1 pkt 1 k.p.c.
Uchwała SN z dnia 14 grudnia 2007 r., III CZP 124/07
OSNC 2009/1/2;

W sprawie o zwolnienie zajętej rzeczy od egzekucji powód może – po dokonaniu przez komornika sprzedaży tej rzeczy – zmienić roszczenie na żądanie zwolnienia od egzekucji kwoty pieniężnej uzyskanej ze sprzedaży.
Wyrok SN z dnia 24 października 2007 r., IV CSK 271/07
OSNC 2009/1/14;

1. Dopuszczalne jest udzielenie przybicia własności nieruchomości (użytkowania wieczystego) na rzecz spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, bez uchwały wspólników wyrażającej zgodę na nabycie nieruchomości (użytkowania wieczystego), w sytuacji gdy umowa spółki nie wyłącza konieczności uzyskania takiej zgody oraz gdy przed wydaniem postanowienia o przybiciu zarząd spółki złożył oświadczenie o braku zamiaru wyrażenia zgody przez wspólników.
2. Niewyrażenie przez wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością zgody na nabycie nieruchomości (użytkowania wieczystego) nie stanowi okoliczności, którą powinien uwzględnić sąd drugiej instancji przy rozpoznawaniu zażalenia na postanowienie o przybiciu.
Uchwała SN z dnia 21 lutego 2008 r., III CZP 137/07
OSNC 2009/1/10;

W sprawie o uznanie wyroku sądu polubownego wydanego za granicą sąd pierwszej instancji, odrzucając zażalenie na posiedzeniu niejawnym, orzeka w składzie jednego sędziego (art. 370 w związku z art. 397 § 2, art. 47 § 1 i 3 oraz art. 13 § 2 k.p.c.).
Uchwała SN z dnia 17 stycznia 2008 r., III CZP 112/07
OSNC 2009/1/5;

W postępowaniu ze skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego toczącym się według przepisów kodeksu postępowania cywilnego w brzmieniu obowiązującym do dnia 15 października 2005 r. w sprawie, która w braku zapisu na sąd polubowny podlegałaby rozpoznaniu w postępowaniu odrębnym w sprawach gospodarczych, nie stosuje się art. 479-12 § 1 oraz art. 479-14 § 2 k.p.c.
Uchwała SN z dnia 4 stycznia 2008 r., III CZP 113/07
OSNC 2009/1/4;

Wysłanie pisma odrzuconego lub cofniętego w rozumieniu art. 79 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.) następuje z chwilą wydania przez sędziego zarządzenia wysłania stronie pisma odrzuconego lub cofniętego, a nie z chwilą wykonania technicznej czynności ekspediowania tego pisma (złożenia u doręczyciela).
Postanowienie SN z dnia 5 września 2008 r., III CNP 44/08
OSNC 2009/1/19;

Prawo handlowe

Wspólnik spółki komandytowej, któremu sąd przyznał prawo do przejęcia majątku spółki (art. 66 w zw. z art. 103 k.s.h.), wstępuje do sprawy w miejsce wykreślonej z rejestru spółki jako jej ogólny następca prawny.
Postanowienie SN z dnia 19 grudnia 2007 r., V CSK 343/07
OSNC 2009/2/34;

Umowa podpisana w imieniu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przez osobę umocowaną do jej zawarcia jako prokurent, działającą jednak jako zarząd tej spółki, lecz w jego skład niepowołaną, wiąże spółkę i jej kontrahenta.
Wyrok SN z dnia 29 listopada 2007 r., III CSK 169/07
OSNC 2009/1/17;

Do roszczeń wierzycieli spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przeciwko członkom jej zarządu (art. 299 k.s.h.) mają zastosowanie przepisy o przedawnieniu roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym.
Uchwała Składu Siedmiu Sędziów SN z dnia 7 listopada 2008 r., III CZP 72/08
OSNC 2009/2/20;

Prawo upadłościowe i naprawcze

W wyniku ogłoszenia upadłości mocodawcy wygasa udzielone przez niego pełnomocnictwo do wypełnienia weksli in blanco i nie odżywa z mocy prawa po uchyleniu postanowienia o ogłoszeniu upadłości i oddaleniu wniosku.
Wyrok SN z dnia 13 grudnia 2007 r., I CSK 314/07
OSNC 2009/2/32;

Na postanowienie sędziego-komisarza, zobowiązujące wierzyciela do złożenia zaliczki na koszty związane ze zgłoszeniem wierzytelności po upływie terminu wyznaczonego do zgłoszenia, przysługuje zażalenie (art. 235 ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze, Dz.U. Nr 60, poz. 535 ze zm.). Postanowienie rozstrzygające o tym zażaleniu sąd uzasadnia z urzędu.
Uchwała SN z dnia 17 stycznia 2008 r., III CZP 117/07
OSNC 2009/1/6;

Sąd określa wysokość wynagrodzenia syndyka bez uwzględnienia podatku od towarów i usług.
Uchwała SN z dnia 21 lutego 2008 r., III CZP 141/07
OSNC 2009/2/21;

Varia

Sporami związanymi z zawarciem umowy, o których mowa w art. 21-1 ust. 2 w zw. z art. 108 ust. 5 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (jedn. tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 90, poz. 931 ze zm.), są spory pomiędzy operatorami sieci kablowych a organizacjami zbiorowego zarządzania prawami autorskimi dotyczące zarówno obowiązku zawarcia umowy o reemisję utworów w sieciach kablowych, jak i warunków, na jakich umowa ma być zawarta. W wymienionych sprawach, należących do kompetencji Komisji Prawa Autorskiego, dopuszczalność drogi sądowej jest uzależniona od wyczerpania postępowania przed tą Komisją (art. 108 ust. 7 ustawy).
Postanowienie SN z dnia 6 grudnia 2007 r., III CZP 107/07
OSNC 2009/1/18;

Rozliczenie majątkowe po ustaniu faktycznego związku osobisto-majątkowego osób tej samej płci następuje na podstawie przepisów kodeksu cywilnego odpowiednich do treści stosunków ukształtowanych w danym związku.
Wyrok SN z dnia 6 grudnia 2007 r., IV CSK 301/07
OSNC 2009/2/29;

Przeznaczenie grobu wstępnego dla rodziny zstępnego, który uiścił opłatę i zawarł umowę z zarządem cmentarza wymaga zgody pozostałych zstępnych. W braku porozumienia, pochowanie zwłok przez jednego z zstępnych osoby pochowanej jako pierwsza wymaga zgody pozostałych lub rozstrzygnięcia przez sąd.
Wyrok SN z dnia 8 listopada 2007 r., III CSK 151/07
OSNC 2009/1/15;