E - RADCA PRAWNY.org

Posiedzenia Komitetu PECO CCBE w dniu 25 czerwca 2009r.

10.10.2009 r.

W posiedzeniu Komitetu PECO, zajmującego się kontaktami z samorządami prawniczymi w krajach sąsiadujących z Unią Europejską, uczestniczyła Maria Ślązak – Przewodnicząca Komisji Zagranicznej KRRP i Wiceprzewodnicząca tego Komitetu. Zebrani omówili sytuację w pięciu krajach, których adwokatury nawiązały kontakty z CCBE, oraz zapoznali się z informacjami o działaniach Dyrekcji Generalnej Komisji Europejskiej oraz pracach w ramach partnerstwa Wschodnioeuropejskiego.

1. Sytuacja prawników w wybranych krajach

- Bośnia i Hercegowina

W lutym 2009 roku CCBE otrzymało wniosek o członkostwo od adwokatur Federacji Bośni i Hercegowiny oraz Republiki Serbskiej. W chwili obecnej nie istnieje samorząd zawodowy prawników na szczeblu krajowym, a jedynie dwie odrębne organizacje (Federacji Bośni i Hercegowiny oraz Republiki Serbskiej). Parlament Federalny pracuje nad ustawą o jednolitej adwokaturze, jednak wydaje się, że termin uchwalenia takiej ustawy nie jest bliski. Obecnie najważniejszą przeszkodą dla członkostwa adwokatów bośniackich w CCBE jest brak porozumienia co do jednolitej delegacji krajowej. Strona serbska była dotychczas niechętna takiej reprezentacji, sugerując nawet zmianę statutu CCBE, by umożliwić odrębne przedstawicielstwo bośniackim Serbom. Ostatecznie, w wyniku dyskusji na forum Komitetu oraz poza nim, obydwie organizacje zgodziły się na utworzenie jednej delegacji. Przedstawiciel CCBE przedstawi projekt porozumienia w sprawie zasad funkcjonowania wspólnej delegacji Bośni i Hercegowiny.

- Serbia

Parlament tego kraju nałożył na prawników obowiązek posiadania kas fiskalnych (od marca 2010) i rejestracji wszelkich przychodów. Inspektorzy finansowi, celem weryfikacji danych finansowych, będą mieli wgląd do dokumentów firm prawniczych, włączając akta spraw. Grozi to poważnym naruszeniem tajemnicy zawodowej oraz zasady zaufania pomiędzy prawnikiem i jego klientem. Adwokatura Serbska zamierza protestować przeciwko tym regulacjom. CCBE, we współpracy z delegacją grecką (gdzie także istnieje obowiązek przekazywania informacji o przychodach ale bez konieczności instalowania kas fiskalnych, a inspektorzy finansowi nie mają wglądu do akt spraw prowadzonych przez prawników) przygotuje kwestionariusz w sprawie obowiązków rejestrowania i deklarowania przychodów przez prawników.

- Mołdowa

Przedstawiono raport z realizacji rekomendacji przedstawionych przez CCBE w 2008 roku, dotyczących poprawy funkcjonowania samorządu, szkolenia prawników i jego sytuacji finansowej. Do chwili obecnej odnotowano bardzo niewielki postęp. Reforma administracji samorządu zostanie dokonana najwcześniej na jesieni 2009 lub na wiosnę 2010 (m. in. powołanie Sekretarza Generalnego). Brak odpowiednich instrumentów uniemożliwia właściwe prowadzenie szkolenia prawników (bardzo niewielka liczba seminariów i wykładów). Delegacje rumuńska i grecka zadeklarowały pomoc w skutecznym wdrażaniu rekomendacji CCBE.

- Ukraina

W chwili obecnej w Radzie Najwyższej Ukrainy znajdują się cztery projekty w sprawie reformy zawodów prawniczych na Ukrainie. Nie ma politycznego konsensusu zarówno co do uprawnień przyszłego zawodu adwokata, jak i co do jego struktury. Wspólnym minimum wydają się być następujące punkty:

- jeden zawód prawniczy (zjednoczenie adwokatów i radców prawnych)

- obowiązkowe członkostwo w samorządzie

- formy wykonywania zawodu, jednak brak porozumienia co do możliwości pozostawania adwokata w stosunku pracy

Nie ma jednego stanowiska w następujących sprawach:

- wyłączność dla adwokatów do reprezentowania klientów przed sadami

- struktura samorządu (samorząd na poziomie krajowym czy regionalnym)

- okres przejściowy dla adwokatów, którzy muszą uzupełnić swoje kwalifikacje

- dostęp do zawodu bez zdania egzaminu zawodowego

CCBE będzie obserwować sytuację na Ukrainie i ściśle współdziałać z Radą Europy, która już dwa lata temu przedstawiła pakiet reform zawodów prawniczych na Ukrainie. Przedstawiciel Ukrainy stwierdził, że przed zaplanowanymi na styczeń 2010 roku wyborami prezydenckimi nie należy oczekiwać większych postępów.

- Gruzja

Wiosną zostało zorganizowane seminarium poświecone reformie zawodu adwokata w Gruzji. Uczestnicy spotkania przedstawili szereg propozycji zmian, które mają wdrożyć w tym kraju europejskie standardy świadczenia usług prawnych i wzmocnić zawód prawnika. Trudna sytuacja polityczna w Gruzji nie sprzyja pracom nad nową ustawą o zawodzie adwokata. Delegacja Gruzji zaproponowała, by komitet PECO wysłał list do członków parlamentu z propozycjami zmian w prawie, a prezydent CCBE we własnym liście powinien poprosić posłów o szybkie zajęcie się tą sprawą.

2. Sprawy inne

- Dyrekcja Generalna Komisji Europejskiej ds. Rozszerzenia

W czerwcu Wiceprzewodnicząca Komitetu Maria Ślązak uczestniczyła w nieformalnym spotkaniu zorganizowanym przez Dyrekcję Generalną ds. Rozszerzenia, na którym przedstawiła w imieniu CCBE sytuację samorządów prawniczych w Albanii, Czarnogórze i Macedonii. Podkreśliła, że spotkanie to było bardzo owocne, a przedstawiciele organizacji pozarządowych mogli zaprezentować swoją działalność. Przekazała informację, że adwokatura macedońska wniosła istotne zastrzeżenia do projektowanych zmian w prawie o adwokatach, które mogą zagrażać niezależności tego zawodu w Republice. Miedzy innymi rząd proponuje wprowadzenie wymogu obecności wszystkich adwokatów macedońskich na corocznym zjeździe adwokatury, gdzie quorum dla ważności uchwał ma wynosić powyżej 50% uprawnionych do głosowania. W październiku komisja Europejska ma przedstawić raport w tej sprawie.

- Partnerstwo Wschodnioeuropejskie

1. Delegacja włoska przedstawiła informację o swojej wizycie na Białorusi. W chwili obecnej w tym kraju praktykuje około 2000 prawników zrzeszonych w 163 biurach. Na Białorusi nie ma prywatnych firm prawniczych, a adwokatów powołuje Prezydent Republiki. Istnieje tajemnica zawodowa, jednak ze względów politycznych trudno mówić o istnieniu niezależnego zawodu adwokata. Delegacja białoruska była zaproszona na posiedzenie Komitetu, jednak nie przybyła (prawdopodobnie z przyczyn finansowych). CCBE powinno nawiązać kontakty z tym samorządem i współdziałać w tym zakresie z Radą Europy.

2. Delegacja turecka stara się nawiązać kontakty z adwokaturą w Azerbejdżanie. Jeżeli okażą się one owocne, poinformuje CCBE o tym fakcie. Ponadto adwokaci tureccy stwierdzili, że zorganizowane w ich kraju seminarium Taiex nie spełniło ich oczekiwań. Szczegółowe uwagi w tej sprawie powinny być wzięte pod uwagę przy organizowaniu kolejnych seminariów.

Członkowie CCBE otrzymali list od prawnika słoweńskiego ze skargą na adwokaturę w Słowenii. Sekretarz Generalny CCBE Jonathan Goldsmith przesłał ten list do wiadomości samorządu słoweńskiego, jednak nie otrzymał do tej pory odpowiedzi w tej sprawie.

Na tym spotkanie zakończono.

oprac. Maria Ślązak