E - RADCA PRAWNY.org

Sprawozdanie z prac Komisji CCBE ds. Ujednoliconego Kodeksu Etyki

28.05.2010 r.

W dniu 5 lutego 2010 r. w Brukseli odbyło się kolejne posiedzenie Grupy Roboczej pracującej nad ujednolicaniem zasad etycznych. W pracach Grupy KRRP reprezentował mec. Jędrzej Klatka. Przedmiotem trwającego 6 godzin posiedzenia była próba jednolitej regulacji problematyki tajemnicy zawodowej. Punktem wyjścia do dalszych prac był projekt opracowany przez mec. Claudię Seibel z Niemiec.

Pierwszy paragraf poświęcony tajemnicy zawodowej nosi tytuł, zasady ogólne i składa się z 4 ustępów:

Ustęp 1 w pierwotnej wersji brzmiał: „Tajemnica zawodowa służy zarówno interesom wymiaru sprawiedliwości jak i interesom klienta”. W toku dyskusji postanowiono zastąpić odwołanie do interesów wymiaru sprawiedliwości odwołaniem do praworządności. Przyjęto także poprawkę zaproponowaną przez mec. Jędrzeja Klatkę i zamiast odwołania do „interesów klienta” dodano „i jest podstawą zaufania między prawnikiem i jego klientem”. Po zmianach ostatecznie zaakceptowano następujący tekst „Tajemnica zawodowa służy praworządności i jest podstawą zaufania między prawnikiem i jego klientem”.

Ustęp drugi został przyjęty bez poprawek: „Prawnik jest uprawiony i zobowiązany do zachowania tajemnicy zawodowej”.

Zaakceptowano także ustęp trzeci: „Prawo i obowiązek zachowania tajemnicy (zwany dalej „Tajemnicą Zawodową”) obejmuje każdą informację uzyskaną przez prawnika w związku z wykonywaniem zawodu.” W toku dyskusji zwrócono uwagę, że sformułowanie „w związku z wykonywaniem zawodu” jest szersze niż „w związku z wykonywaniem zlecenia (umowy z klientem)”, ponieważ obejmuje także informacje uzyskane od potencjalnego klienta, który ostatecznie nie udzielił zlecenia.

Bez dyskusji przyjęto ustęp czwarty: „Tajemnica zawodowa jest nieograniczona w czasie i trwa nadal po ustaniu zlecenia”.

Drugi paragraf poświęcony tajemnicy zawodowej nosi tytuł „Zakres (tajemnicy)”. Prace nad nim wywołały ożywioną dyskusję nad każdym słowem i posuwały się powoli.

Zgodnie z ustępem pierwszym w pierwotnym kształcie „Tajemnicą objęte są wszelkie informacje ujawnione prawnikowi przez jego klienta lub w inny sposób uzyskane przez prawnika podczas świadczenia pomocy prawnej, bez względu na źródło takich informacji”. W toku dyskusji podniesiono, że:

- takie ujęcie tajemnicy obejmuje tylko informacje pozyskiwane przez prawnika, z wyłączeniem informacji pochodzących od prawnika, a więc taka definicja wymaga poszerzenia i uzupełnienia w taki sposób, aby obejmowała także informacje pochodzące od prawnika (np. sporządzoną przez prawnika opinię prawną) – w tej kwestii zob. ustęp 2;

- ograniczenie tylko do informacji uzyskanych podczas świadczenia pomocy prawnej powoduje, że tajemnicą nie są objęte informacje uzyskane od potencjalnego klienta, który ostatecznie nie udzielił zlecenia. Takie sformułowanie może powodować sprzeczność z ustępem trzecim pierwszego paragrafu. Z tego powodu odwołanie do informacji uzyskanych podczas świadczenia pomocy prawnej postanowiono zastąpić odwołaniem do informacji uzyskanych przez prawnika w związku z wykonywaniem zawodu, które występuje w ustępie trzecim pierwszego paragrafu;

- projektowany przepis nie rozstrzyga, czy tajemnicą zawodową są objęte tylko informacje o kliencie prawnika i o jego sprawie czy także informacje o kontrahencie lub przeciwniku procesowym klienta. Dyskusja ujawniła, że w tej kwestii nie ma jednolitych poglądów. Według przedstawicieli niektórych adwokatur informacje o kontrahencie lub przeciwniku procesowym klienta, jeżeli zostały pozyskane w związku ze świadczeniem pomocy prawnej, powinny być objęte tajemnicą zawodową. Inni twierdzili, że tajemnica zawodowa jest ograniczona tylko do relacji między prawnikiem i jego klientem i ma chronić interesy klienta, a nie przeciwnika procesowego klienta. Ostatecznie drugi z tych poglądów zyskał akceptację większości członków Grupy Roboczej obecnych na posiedzeniu. Uznano, choć z wahaniem, że obowiązek zachowania w tajemnicy informacji o kontrahencie klienta może wynikać na przykład z klauzuli poufności zawartej w liście intencyjnym lub w treści negocjowanego kontraktu, albo z innych powszechnie obowiązujących norm takich jak zakaz rozpowszechniania niesprawdzonych informacji (ochrona dóbr osobistych, pomówienie itp.). Nie jest to jednak tajemnica zawodowa w ścisłym tego słowa znaczeniu. W wyniku dyskusji do treści projektowanego przepisu postanowiono dodać: „informacje o kliencie lub jego sprawie w inny sposób uzyskane przez prawnika …”.

Po zmianach projektowany ustęp pierwszy paragrafu o zakresie tajemnicy zawodowej brzmi: „Tajemnicą objęte są wszelkie informacje ujawnione prawnikowi przez jego klienta lub informacje o kliencie lub jego sprawie w inny sposób uzyskane przez prawnika w związku z wykonywaniem zawodu, bez względu na źródło takich informacji”.

Ustęp drugi paragrafu o zakresie tajemnicy zawodowej w pierwotnej wersji brzmiał: „Tajemnicą zawodową objęte są wszystkie dokumenty i korespondencja prowadzona przez prawnika w związku z udzielaniem porad prawnych lub toczącym się albo przewidywanym (spornym) postępowaniem sądowym”. W toku dyskusji podniesiono, że:

- w odróżnieniu od ustępu pierwszego tego paragrafu, ten ustęp obejmuje nie tylko informacje przychodzące do prawnika, lecz także informacje wychodzące od prawnika, a więc całość „akt sprawy”;

- sformułowanie „dokumenty i korespondencja” nie obejmuje informacji przekazanych ustnie, telefonicznie itp., a ponadto art. 5 Kodeksu Etyki CCBE posługuje się słowem „komunikacja”, a nie „korespondencja”. Mając to na względzie przyjęto propozycję zgłoszoną przez mec. Jędrzeja Klatkę, aby słowo „korespondencja” zastąpić słowem „komunikacja”;

- zwrot „udzielanie porad prawnych” jest różnie rozumiany w poszczególnych państwach. W niektórych jurysdykcjach wszystko, co robi prawnik, jest udzielaniem porad prawnych. W innych pojęcie „porady prawnej” nie obejmuje sporządzania projektów umów ani zastępstwa procesowego (reprezentacji w postępowaniu sądowym i administracyjnym);

- występujący w oryginalnym tekście angielskim zwrot litigation oznacza tylko postępowanie sądowe prowadzone w trybie procesu, z wyłączeniem postępowania nieprocesowego, arbitrażu, mediacji itp.

Mając na względzie powyższe uwagi mec. Jędrzej Klatka zaproponował, aby po słowach „Tajemnicą zawodową objęte są” dodać słowo „także”. Propozycja zgłoszona przez przedstawiciela KRRP została (z ulgą) przyjęta, ponieważ wyglądało na to, że Grupa Robocza nie będzie w stanie uzgodnić treści tego przepisu. Ostatecznie po zmianach przyjęto następującą treść: „Tajemnicą zawodową objęte są także wszystkie dokumenty i komunikacja prowadzona z prawnikiem w związku z udzielaniem porad prawnych lub toczącym się albo przewidywanym postępowaniem sądowym.”

Projekt opracowany przez mec. Claudię Seibel zawierał także ustęp trzeci w brzmieniu: „Tajemnicą zawodową nie są objęte fakty powszechnie znane ani takie, których utrzymywanie w tajemnicy nie ma znaczenia”. Projekt skrytykowano podnosząc, że nie wiadomo, dla kogo nie ma znaczenia utrzymywanie tajemnicy. Ostatecznie zdecydowano się usunąć projektowany przepis.

Następnie obecni przystąpili do prac nad trzecim paragrafem projektowanej regulacji, noszącym tytuł „Ujawnienie tajemnicy zawodowej.”

Projektowany ustęp pierwszy tego paragrafu po dyskusji otrzymał brzmienie: „Prawnik ma prawo informować swojego klienta o każdej informacji otrzymanej przez Prawnika w związku ze świadczeniem pomocy prawnej na rzecz tego klienta, jeżeli zgodnie z obowiązującym prawem (stanowionym lub precedensowym) prawnik nie jest zobowiązany do powstrzymania się z przekazaniem klientowi takiej informacji. Prawnik ma obowiązek informować swojego klienta o powyższym, zawsze gdy informacja, która ma być przekazana, ma znaczenie dla sprawy klienta prowadzonej przez Prawnika”.

W tym miejscu po 6 godzinach pracy obrady przerwano. Kolejne posiedzenie wyznaczono na dzień 23 marca 2010 r.

Opracował

radca prawny Jędrzej Klatka