Każdy wyrok powinien zawierać:

(…)   4) przytoczenie opisu i kwalifikacji prawnej czynu, którego popełnienie oskarżyciel zarzucił oskarżonemu,

(…)   6) wskazanie zastosowanych przepisów ustawy karnej (art. 413 § 1 pkt 4 i 6 k.p.k.)

           Wyrok skazujący powinien ponadto zawierać:

(…)    1) dokładne określenie przypisanego oskarżonemu czynu oraz jego kwalifikację prawną            (art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k.)

          Rzecznik dyscyplinarny Okręgowej Izby Radców Prawnych wniósł o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec radcy prawnego Zenona L. zarzucając mu nieuzasadnione zażądanie od spółki  ENTER kwoty ponad 100 tyś. złotych z tytułu czynności windykacyjnych wobec dłużnika tej spółki, których to czynności faktycznie nie wykonał, to jest popełnienie przewinienia określonego w art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych w związku z art. 25 ust. 1 Zasad Etyki Radcy Prawnego.

           Okręgowy Sąd Dyscyplinarny uznał radcę prawnego Zenona L. winnym popełnienia zarzucanego mu czynu i za to, na podstawie art. 65 ust. 1 pkt 1 ustawy o radcach prawnych, wymierzył mu karę dyscyplinarną upomnienia oraz obciążył kosztami postępowania. W uzasadnieniu Sąd I instancji uznał, że żądanie przez obwinionego zapłaty na jego rzecz dodatkowego honorarium za pomyślny wynik sprawy, który w praktyce nie został przez niego osiągnięty, jest naruszeniem zasad etyki radcy prawnego. Obwiniony swoim postępowaniem, nacechowanym brakiem starannego działania, dopuścił się przewinienia określonego w art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych.

            Od orzeczenia Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego obwiniony wniósł odwołanie domagając się jego uchylenia w całości oraz zarzucając temu sądowi rażące naruszenie prawa poprzez niewzięcie pod uwagę faktu przedawnienia ścigania przewinienia oraz znaczne przekroczenie przez Rzecznika Dyscyplinarnego terminu do prowadzenia dochodzenia, nieuzasadnione potrzebą. W uzasadnieniu odwołania obwiniony nie ustosunkował się do stawianych mu zarzutów stwierdzając jedynie, że SA to krzywdzące go oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego.

           Wyższy Sąd Dyscyplinarny rozpoznając odwołanie zważył, że jego uwzględnienie jest zasadne chociaż z zupełnie innych przyczyn niż te, które zostały wskazane w odwołaniu obwinionego. Zgodnie z art. 433 § 1 k.p.k. sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę w granicach określonych środkiem odwoławczym, a w zakresie szerszym o tyle, o ile ustawa to przewiduje. Jednym z wymienionych w ustawie przypadków nakazujących rozpoznanie sprawy niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów jest sytuacja, w której utrzymanie orzeczenia w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe (art. 440 k.p.k.). Z przywołanych przepisów wynika, że w sprawie muszą zaistnieć uchybienia, inne niż wskazane w odwołaniu, waga których powoduje, że utrzymanie orzeczenia w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe. Otóż Okręgowy Sąd Dyscyplinarny orzekając o winie obwinionego radcy prawnego Zenona L. nie przytoczył w orzeczeniu – wbrew wyraźnej dyspozycji art. 413 k.p.k. – zarówno opisu i kwalifikacji prawnej czynu zarzuconego przez Rzecznika Dyscyplinarnego, jak i czynu przypisanego mu przez sąd, wskazując jedynie ogólnikowo, że chodzi o czyn określony w art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych w związku z art. 25 ust. 1 Zasad Etyki Radcy Prawnego. Sąd I instancji nie wskazał również na jakiej podstawie prawnej wymierzył obwinionemu karę dyscyplinarną. Tak sformułowane orzeczenie w ocenie Wyższego Sądu Dyscyplinarnego naruszyło w sposób oczywisty przepisy art. 440 w związku z art. 438 pkt 2 k.p.k.

            W ocenie sądu odwoławczego orzeczenie jest rażąco niesprawiedliwe również wtedy, gdy z jego sentencji nie wynika jaki konkretnie czyn popełnił obwiniony, za jaki czyn został ukarany i na jakiej podstawie prawnej wymierzono mu karę dyscyplinarną. Nie może być bowiem tak, że zarówno obwiniony jak i sąd odwoławczy muszą się z sentencji domyślać podstawy prawnej orzeczenia i opisu czynu przypisanego jego sprawcy. Takie orzeczenie nie może ostać się w obrocie prawnym. Nieprzytoczenie w orzeczeniu opisu i kwalifikacji czynu zarzuconego obwinionemu sprawia, iż orzeczenie jest nieczytelne i niezrozumiałe, co stanowi wyraźne uchybienie wymogowi ustawowemu przewidzianemu w art. 413 § 1 pkt 4 k.p.k. Orzeczenie tak sformułowane wymagałoby za każdym razem odszyfrowania przez studiowanie akt sprawy, co w konsekwencji uniemożliwia dokonanie jego oceny przez sąd odwoławczy, do którego należy kontrola prawidłowości postępowania przez sąd orzekający.

Oprac. dr Stanisław Małecki