Prawo materialne
Część ogólna

Podniesienie przez pozwanego zarzutu potrącenia przerywa bieg przedawnienia jego roszczenia do wysokości wierzytelności dochodzonej przez powoda.
Uchwała Składu Siedmiu Sędziów SN z dnia 19 października 2007 r., III CZP 58/07
OSNC 2008/5/44;

Prawo rzeczowe

Umowa przeniesienia własności części nieruchomości, objętej oddzielną księgą wieczystą, bez jednoczesnego podziału znajdującego się na niej budynku, jest nieważna.
Uchwała SN z dnia 26 kwietnia 2007 r., III CZP 27/07
OSNC 2008/6/62;

Władanie cudzą nieruchomością przez Skarb Państwa, uzyskane w ramach sprawowania władztwa publicznego, może być posiadaniem samoistnym prowadzącym do zasiedzenia. Zasiedzenie jednak nie biegło, jeżeli właściciel nie mógł skutecznie dochodzić wydania nieruchomości (art. 121 pkt 4 w związku z art. 175 k.c.).
Uchwała Pełnego Składu Izby Cywilnej SN z dnia 26 października 2007 r., III CZP 30/07
OSNC 2008/5/43;

Jeżeli korzystanie z trwałego i widocznego urządzenia nastąpiło przed dniem 27 maja 1990 r., bieg zasiedzenia służebności gruntowej obciążającej nieruchomość, która do tego dnia była przedmiotem własności państwowej i z tym dniem z mocy prawa stała się mieniem komunalnym, rozpoczyna się dnia 27 maja 1990 r.
Uchwała SN z dnia 13 kwietnia 2007 r., III CZP 23/07
OSNC 2008/5/45;

Zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego na poczet ceny sprzedaży nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, nabywanych w okresie od dnia 1 maja 2005 r. do dnia 7 października 2005 r., dokonuje się zgodnie z zasadami określonymi w art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.).
Uchwała SN z dnia 13 kwietnia 2007 r., III CZP 29/07
OSNC 2008/5/46;

Zobowiązania

Odstąpienie od umowy wzajemnej, w której świadczenie jednej ze stron ma charakter ciągły, wywołuje skutek ex nunc.
Wyrok SN z dnia 15 maja 2007 r., V CSK 30/07
OSNC 2008/6/66;

1. Uprawnienie kupującego do żądania dostarczenia zastępczych towarów – przewidziane w art. 46 ust. 2 konwencji Narodów Zjednoczonych o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów, sporządzonej w Wiedniu dnia 11 kwietnia 1980 r. (Dz.U. z 1997 r. Nr 45, poz. 28) – ma charakter prawa kształtującego.
2. Kupujący, który zażądał od sprzedawcy dostarczenia zastępczych towarów, nie może wstrzymać się z zapłatą ceny na podstawie art. 71 ust. 1 konwencji Narodów Zjednoczonych o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów, sporządzonej w Wiedniu dnia 11 kwietnia 1980 r. (Dz.U. z 1997 r. Nr 45, poz. 28).
Wyrok SN z dnia 11 maja 2007 r., V CSK 456/06
OSNC 2008/6/65;

Remitent, który po udzieleniu indosu pełnomocniczego stał się posiadaczem weksla, jest uprawniony do dochodzenia praw z weksla, choćby nie przekreślił swojego indosu.
Uchwała SN z dnia 26 kwietnia 2007 r., III CZP 19/07
OSNC 2008/6/60;

Postępowanie cywilne

W sprawie, w której zachodzi potrzeba stosowania prawa materialnego zagranicznego, sąd drugiej instancji stosuje prawo obce niezależnie od podniesienia tej kwestii po raz pierwszy w apelacji oraz niezależnie od wykazania przez stronę skarżącą treści prawa obcego.
Wyrok SN z dnia 9 maja 2007 r., II CSK 60/07
OSNC 2008/5/53;

Na postanowienie sędziego-komisarza w przedmiocie wprowadzenia syndyka w posiadanie majątku upadłego zażalenie nie przysługuje.
Postanowienie SN z dnia 10 maja 2007 r., III CZP 32/07
OSNC 2008/6/63;

Wykładnia prawa dokonana przez Sąd Najwyższy (art. 398-20 k.p.c.) może uzasadniać powołanie przez stronę nowych faktów i dowodów (art. 381 k.p.c.).
Uchwała SN z dnia 19 kwietnia 2007 r., III CZP 162/06
OSNC 2008/5/47;

Sąd drugiej instancji rozpoznający sprawę na skutek apelacji nie jest związany przedstawionymi w niej zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego, wiążą go natomiast zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania.
Uchwała Składu Siedmiu Sędziów SN z dnia 31 stycznia 2008 r., mająca moc zasady prawnej, III CZP 49/07
OSNC 2008/6/55;

Na postanowienie oddalające zażalenie na postanowienie rozstrzygające skargę na czynność komornika, polegającą na wydaniu postanowienia o ustaleniu kosztów postępowania egzekucyjnego, skarga przewidziana w art. 424-1 k.p.c. nie przysługuje.
Postanowienie SN z dnia 26 kwietnia 2007 r., III CNP 67/06
OSNC 2008/5/50;

Sąd może na podstawie art. 759 § 2 k.p.c. z urzędu zmienić prawomocne postanowienie komornika, którym wadliwie ustalono wysokość opłaty egzekucyjnej.
Uchwała SN z dnia 19 kwietnia 2007 r., III CZP 16/07
OSNC 2008/6/58;

Opłata stosunkowa, o której mowa w art. 44 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (jedn. tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 167, poz. 1191 ze zm.), ulega podwyższeniu za każdy następny zastosowany sposób egzekucji, bez względu na jego skuteczność.
Uchwała SN z dnia 19 kwietnia 2007 r., III CZP 12/07
OSNC 2008/6/56;

Przewidziana w art. 984 § 1 zdanie pierwsze k.p.c. możliwość przejęcia nieruchomości po drugiej licytacji dotyczy także odpowiednio egzekucji ze spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu.
Postanowienie SN z dnia 17 maja 2007 r., III CK 9/06
OSNC 2008/6/67;

Uchylenie wyroku sądu polubownego przez sąd powszechny może nastąpić wyłącznie z przyczyn wymienionych w art. 1206 k.p.c. Sąd powszechny nie może w ramach postępowania o uchylenie wyroku sądu rozpoznawać merytorycznie sporu pomiędzy stronami postępowania arbitrażowego.
Wyrok SN z dnia 11 maja 2007 r., I CSK 82/07
OSNC 2008/6/64;

Od pozwu w postępowaniu upominawczym w sprawie gospodarczej, do której mają zastosowanie przepisy o postępowaniu uproszczonym, pobiera się opłatę stałą określoną w art. 28 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.).
Uchwała SN z dnia 26 kwietnia 2007 r., III CZP 138/06
OSNC 2008/6/59;

Zażalenie na postanowienie oddalające wniosek o udzielenie zabezpieczenia majątkowego, zawarte w piśmie rozpoczynającym postępowanie, podlega opłacie w wysokości stałej w kwocie 30 zł (art. 19 ust. 3 pkt 2 w związku z art. 20 ust. 1 i art. 69 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.).
Uchwała SN z dnia 19 kwietnia 2007 r., III CZP 14/07
OSNC 2008/6/57;

Prawo handlowe

Artykuł 183 § 1 k.s.h. wiąże skuteczność przewidzianego nim ograniczenia zastrzeżonego w umowie spółki wyłącznie z określeniem w tej umowie warunków spłaty spadkobierców niewstępujących do spółki.
Postanowienie SN z dnia 17 maja 2007 r., III CZP 45/07
OSNC 2008/6/68;

Wydanie dokumentu akcji (art. 328 § 5, art. 335, art. 451 § 2 k.s.h.) nie jest tożsame z przeniesieniem jego posiadania (art. 339 k.s.h.).
Wyrok SN z dnia 27 kwietnia 2007 r., I CSK 11/07
OSNC 2008/5/51;

Varia

Artykuł 92 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (jedn. tekst: Dz.U. 2007 r. Nr 155, poz. 1095) nie ma zastosowania do dobrowolnej likwidacji oddziału przedsiębiorstwa zagranicznego.
Postanowienie SN z dnia 9 maja 2007 r., II CSK 25/07
OSNC 2008/5/52;

Uprawą rolną w rozumieniu art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie (jedn. tekst: Dz.U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066 ze zm.) jest każda uprawa prowadzona na gruncie rolnym.
Uchwała Składu Siedmiu Sędziów SN z dnia 27 listopada 2007 r., III CZP 67/07
OSNC 2008/6/54;

Objęta immunitetem parlamentarnym „inna działalność związana nieodłącznie ze sprawowaniem mandatu” w rozumieniu art. 6a w związku z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (jedn. tekst: Dz.U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2199 ze zm.) to działalność, która bezpośrednio i wprost wynika z funkcji parlamentarzysty, a jej związek ze sprawowaniem mandatu nie budzi wątpliwości.
Wyrok SN z dnia 13 kwietnia 2007 r., I CSK 31/07
OSNC 2008/5/48;

Obowiązujące w Polsce prawo, w tym art. 67 Konstytucji, art. 12 ust. 2 i 3 Europejskiej Karty Społecznej sporządzonej w Turynie dnia 18 października 1961 r. (Dz.U. z 1999 r. Nr 8, poz. 67), nie nakłada na Państwo obowiązku zapewnienia każdemu obywatelowi niezdolnemu do pracy ze względu na stan zdrowia lub wiek albo pozostającemu bez pracy nie z własnej woli, świadczenia z ubezpieczenia społecznego zapewniającego zaspokojenie niezbędnych potrzeb.
Wyrok SN z dnia 13 kwietnia 2007 r., I CSK 488/06
OSNC 2008/5/49;

Orzeczenia z uzasadnieniami

Uchwała SN z dnia 26 kwietnia 2007 r., III CZP 20/07

Sąd Najwyższy po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy:
"Czy w przypadku rozbieżności pomiędzy zakresem zaskarżenia wyroku sądu pierwszej instancji wskazanym w apelacji a zakresem żądanej zmiany, zaznaczonym we wniosku o zmianę wyroku, zawartym w tej samej apelacji i będącym jedynym wnioskiem tej apelacji, apelacja sporządzona przez adwokata podlega odrzuceniu na podstawie art. 370-1 k.p.c.?"
podjął uchwałę:

Apelacja sporządzona przez adwokata, w której zaskarżeniem objęto rozstrzygnięcia dotyczące dwóch roszczeń, a wnioskiem apelacyjnym tylko jedno z nich, podlega odrzuceniu wyłącznie w części niezawierającej wniosku apelacyjnego (art. 370-1 k.p.c.).

Przedstawione do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne powstało przy rozpoznawaniu przez Sąd Okręgowy w Lublinie apelacji od wyroku oddalającego powództwo w sprawie, w której powód zgłosił dwa skumulowane żądania: „nakazania eksmisji” pozwanych ze stanowiącej jego własność nieruchomości, co w istocie stanowi żądanie wydania nieruchomości, oraz „nakazania eksmisji” pozwanych z opisanych szczegółowo pomieszczeń w budynkach znajdujących się na tej nieruchomości, a więc żądania opróżnienia lokali. W apelacji pełnomocnik powoda, będący adwokatem, zaskarżył wyrok w całości, wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku przez nakazanie pozwanym opróżnienie pomieszczeń szczegółowo opisanych w pozwie. Sąd Okręgowy, dostrzegając różnice między określonym w apelacji zakresem zaskarżenia a żądaną we wniosku apelacyjnym zmianą zaskarżonego wyroku, podniósł, że wprawdzie wymagania apelacji wskazane w art. 368 § 1 pkt 1 i 5 k.p.c. są samodzielnymi warunkami formalnymi apelacji, jednak pozostają ze sobą w ścisłym związku, gdyż wyznaczają zakres rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji. W takiej sytuacji powstaje wątpliwość co do zakresu zaskarżenia wyroku, a w konsekwencji pytanie, czy apelacja powinna w całości zostać odrzucona na podstawie art. 370-1 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: (...)
Zgodnie z zasadą skargowości, o zakresie orzekania sądu w postępowaniu apelacyjnym decydują strony, wskazany w apelacji zakres zaskarżenia ma więc kluczowe znaczenie dla oznaczenia granic kognicji sądu drugiej instancji (art. 368 § 1 pkt 1 i art. 378 k.p.c.). Jego brak, a nawet niedokładne określenie (w stopniu niepozwalającym na zastosowanie art. 130 § 1 zdanie drugie w związku z art. 391 § 1 k.p.c.), uniemożliwiają nadanie apelacji dalszego biegu i w konsekwencji nie pozwalają na rozpoznanie sprawy przez sąd drugiej instancji. Jakkolwiek określenie zakresu zaskarżenia jest samodzielnym warunkiem formalnym apelacji, to jednak pozostaje w ścisłym związku z wnioskiem apelacyjnym, który – prawidłowo sformułowany – powinien zawierać żądanie zmiany lub uchylenia wyroku z zaznaczeniem zakresu oczekiwanej zmiany lub uchylenia (art. 368 § 1 pkt 5 k.p.c.). Okoliczność, że wniosek apelacyjny nie wyznacza granic zaskarżenia, a ponadto sąd drugiej instancji nie jest nim związany, nie zmienia tej oceny. W doktrynie zgodnie przyjmuje się, że zakres przedmiotowy zaskarżenia i zakres przedmiotowy wniosku apelacyjnego powinny być tożsame, aby można było uznać, że apelacja – z punktu widzenia omawianych warunków – sporządzona została prawidłowo, natomiast w judykaturze podkreśla się, że zakres przedmiotowy wniosku apelacyjnego musi „w całości” wypełniać zakres przedmiotowy zaskarżenia wyroku sądu pierwszej instancji (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 30 sierpnia 2006 r., II CZ 53/06 oraz z dnia 4 października 2006 r., II CZ 65/06, nie publ.).
Sytuację, w której zakres przedmiotowy zaskarżenia wyroku sądu pierwszej instancji jest szerszy od zakresu przedmiotowego wniosku apelacyjnego, należy zatem rozpatrywać jako przypadek niespełnienia przez apelację wymagania przewidzianego w art. 368 § 1 pkt 5 k.p.c. Gdy – jak w rozpoznawanej sprawie – zaskarżeniem objęte zostało rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji dotyczące dwóch niezależnych od siebie roszczeń, a wniosek apelacyjny dotyczy tylko jednego z nich, powstaje pytanie, czy określony w art. 370 i 373 oraz w art. 370-1 k.p.c. skutek procesowy powinien nastąpić w stosunku do całej apelacji, czy też tylko do tej części, w której nie ma wymaganego wniosku apelacyjnego.
Za przyjęciem drugiego rozwiązania przemawia okoliczność, że mimo braku zachowania w tak skonstruowanej apelacji tożsamości zakresu zaskarżenia oraz wniosku apelacyjnego, rozstrzygnięcie dotyczące jednego ze skumulowanych roszczeń objęte zostało zarówno zaskarżeniem, jak i wnioskiem apelacyjnym. Apelacja w tej części spełnia zatem wymagania przewidziane w art. 368 § 1 i 5 k.p.c. i nie ma podstaw – w przypadku, gdy sporządzona została przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego – do jej odrzucenia w całości na podstawie art. 370-1 k.p.c. Udzielając odpowiedzi na przedstawione zagadnienie prawne należało więc stwierdzić, że apelacja sporządzona przez adwokata, w której zaskarżeniem objęto rozstrzygnięcia dotyczące dwóch roszczeń, a wnioskiem apelacyjnym tylko jedno z nich, podlega odrzuceniu wyłącznie w części niezawierającej wniosku apelacyjnego (art. 370-1 k.p.c.).
Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak na wstępie (art. 390 k.p.c.).

Paweł Suski