E - RADCA PRAWNY.org

Kontynuujemy publikację wybranych orzeczeń sądów dyscyplinarnych (okręgowych sądów dyscyplinarnych i Wyższego Sądu Dyscyplinarnego). Przypominamy, że jako kryterium wyboru orzeczeń przyjęto z jednej strony ciężar gatunkowy spraw rozpatrywanych przez nasze sądy dyscyplinarne, z drugiej – znaczenie wybranych orzeczeń (postanowień) dla praktyki dyscyplinarnej. Z uwagi na konieczność ochrony wrażliwych danych osobowych imiona i nazwiska ukaranych, pokrzywdzonych i świadków oraz niektóre okoliczności popełnienia przewinień dyscyplinarnych zostały zmienione. Przegląd poprzedzamy omówieniem dwu postanowień: Sądu Najwyższego oraz Wyższego Sądu Dyscyplinarnego, mających duże znaczenie dla praktyki postępowania dyscyplinarnego.

Sąd Najwyższy może jednak zwrócić akta sprawy sądowi odwoławczemu, jeżeli stwierdzi, że nie zostały dopełnione czynności zmierzające do usunięcia braków formalnych wniesionej kasacji ( art. 531 § 2 Kodeksu postępowania karnego).

          Jeżeli kasacja nie pochodzi od prokuratora, Prokuratora Generalnego albo Rzecznika Praw Obywatelskich, powinna być sporządzona i podpisana przez obrońcę lub pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym (art. 526 § 2 k.p.k.).

          Prezes sądu, do którego wniesiono kasację, odmawia jej przyjęcia, jeżeli zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 120 § 2 lub w art. 429 § 1, albo gdy kasację oparto na innych powodach niż wskazane w art. 523 § 1 (art. 530 § 2 k.p.k.).

          Na zarządzenie, o którym mowa w § 2, zażalenie przysługuje do Sądu Najwyższego. Przepis art. 526 § 2 stosuje się odpowiednio. Sąd Najwyższy rozpoznaje zażalenie jednoosobowo. Sąd kasacyjny wydaje postanowienie bez udziału stron, chyba że Prezes Sądu Najwyższego zarządzi inaczej (art. 530 §3 k.p.k.).

           Postanowieniem w sprawie o sygn. akt SDI 2/08 po rozpoznaniu na posiedzeniu, z urzędu na podstawie art. 531 § 2 k.p.k., kasacji obwinionego radcy prawnego od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego, utrzymującego w mocy orzeczenie Okręgowego Sadu Dyscyplinarnego, Sąd Najwyższy – Izba Karna zwrócił akta Wyższemu Sądowi Dyscyplinarnemu w celu podjęcia czynności zmierzających do usunięcia braków formalnych kasacji.

           W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd Najwyższy podniósł, iż zgodnie z art. 62²ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jednolity w Dz.U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.) od orzeczenia wydanego przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny w drugiej instancji przysługuje stronom, Ministrowi Sprawiedliwości, Rzecznikowi Praw Obywatelskich oraz Prezesowi Krajowej Rady Radców Prawnych kasacja do Sądu Najwyższego. Do 9 czerwca 2007 r. obowiązywał art. 62⁶ustawy o radcach prawnych, zgodnie z którym do rozpoznania kasacji, o której była mowa w art. 62²ust. 1 ustawy o radcach prawnych, stosowano odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, z wyłączeniem art. 526 § 2 k.p.k. oraz art. 530 §2 i 3 k.p.k. Takie uregulowanie skutkowało tym, że kasacje wnoszone przez strony w postępowaniu dyscyplinarnym dotyczącym radców prawnych i aplikantów radcowskich (obwinionych lub pokrzywdzonych) nie musiały być sporządzone i podpisane przez obrońcę lub pełnomocnika będącego adwokatem albo radcą prawnym, zaś decyzję o przyjęciu kasacji do rozpoznania podejmował Sąd Najwyższy.

          Zważywszy, że przepis art. 62⁶ustawy o radcach prawnych został uchylony ustawą z 29 marca 2007 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 80, poz. 540), zaś w wyniku nowelizacji do ustawy o radcach prawnych dodano art. 74¹, w myśl którego w sprawach nieuregulowanych do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, Sąd Najwyższy stwierdził, że od 9 czerwca 2007 r. (czyli od daty wejścia w życie powołanej ustawy z 29 marca 2007 r.) do kasacji wnoszonych przez strony stosuje się art. 526 § 2 k.p.k. oraz art. 530 § 2 i 3, a co za tym idzie kontrola formalna kasacji (w tym kwestia jej dopuszczalności) powierzona została Przewodniczącemu Wyższego Sądu Dyscyplinarnego. W konsekwencji jednym z wymogów formalnych kasacji jest sporządzenie jej i podpisanie przez obrońcę lub pełnomocnika będącego adwokatem albo radcą prawnym, jeżeli kasacja nie pochodzi od prokuratora, Prokuratora Generalnego albo Rzecznika Praw Obywatelskich (art. 526 § 2 k.p.k.).

          W przedmiotowej sprawie Sąd Najwyższy uznał, że kasacja obwinionego radcy prawnego, sporządzona i podpisana przez niego osobiście, dotknięta jest usuwalnym brakiem formalnym, nie została bowiem sporządzona przez obrońcę. Zatem decyzja co do przyjęcia kasacji oraz ewentualne dalsze rozstrzygnięcia należące do Sądu Najwyższego mogą nastąpić po wyczerpaniu czynności określonych w art. 120 § 1 k.p.k. Czynności te, zgodnie z art. 530 § 2 k.p.k. w związku z art. 74¹ustawy o radcach prawnych, należą do właściwości Przewodniczącego Wyższego Sądu Dyscyplinarnego. W przypadku wniesienia kasacji od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego wydanego w drugiej instancji, sporządzonej i podpisanej osobiście przez obwinionego albo pokrzywdzonego, winien on zatem wezwać do usunięcia braku formalnego w terminie 7 dni, pod rygorem określonym w art. 120 § 2 k.p.k. W sytuacji nieusunięcia braku formalnego w terminie Przewodniczący Wyższego Sądu Dyscyplinarnego podejmuje decyzję (w formie zarządzenia) o odmowie przyjęcia kasacji. Na zarządzenie w tym przedmiocie, zgodnie z treścią art. 530 § 3 k.p.k. w związku z art. 74¹ustawy o radcach prawnych, przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego.