Chińska Republika Ludowa jest postrzegana w świecie przede wszystkim w kontekście obszaru o olbrzymim potencjale gospodarczym. Jest miejscem, w którym realizuje się w sposób bezpośredni lub pośredni swobodę gospodarowania, polegająca na tworzeniu struktur funkcjonujących i silnie powiązanych z samymi Chinami lub na mniej sformalizowanej współpracy, mającej na celu wymianę dóbr, towarów, usług, kapitału, a także własnego know-how pomiędzy podmiotami gospodarczymi z różnych krajów.  Przedsiębiorcy ze wszystkich kontynentów trafiają do Chin, tak aby sprawdzić czy rzeczywiście rynek tego kraju jest wyjątkiem od ekonomicznej zasady głoszącej, że nieograniczonym potrzebom towarzyszą ograniczone możliwości ich zaspokojenia.

Chińska Republika Ludowa może poszczycić się nie tylko największą na świecie populacją, liczącą 1,3 miliarda osób, ale również bardzo wysokim Produktem Krajowym Brutto, który plasuje Chiny pod względem wielkości gospodarczej na 4 miejscu, zaraz po USA, Japonii i Niemczech, a wynosił on w 2004 roku 1694 miliardów USD[1]. Na PKB składa się głównie rolnictwo, przemysł i usługi. Chińska Republika Ludowa jest krajem zasobnym w takie surowce jak węgiel kamienny, ropa naftowa, łupki bitumiczne, rudy żelaza, rudy wolframu. Chiny zajmują 6 miejsce w świecie pod względem wartości obrotów handlowych[2]. Wynosiły one w 2003 roku 850,9 mld USD, na które składa się eksport o wartości 438,1 mld USD, a także import o wartości 412,8 mld USD. Najwięcej eksportuje się maszyn i sprzętu, za nimi plasują się tekstylia, ubrania, obuwie, zabawki, sprzęt sportowy i paliwo. Eksport kierowany jest przede wszystkim do USA, Hongkongu, Japonii, Korei Południowej, Niemiec. Przedmiotem importu płynącego do Chin z Japonii, Tajwanu, Korei Południowej, USA i Niemiec są głównie maszyny, sprzęt elektroniczny, paliwo, plastik, żelazo, stal i chemikalia[3].

Wskazane powyżej dane zdają się potwierdzać tezę, że warto odnaleźć się w chińskiej rzeczywistości gospodarczej. Najważniejsze, żeby wszystko odbyło się zgodnie
z obowiązującym w tym kraju porządkiem prawnym. Na ten ostatni składają się odpowiednie akty prawne takie jak:

1)    Prawo Chińskiej Republiki Ludowej w sprawie słuszności tworzenia chińsko-zagranicznych spółek z udziałem kapitału zagranicznego[4] (joint-venture)[5].

2)    Regulacje dotyczące implementacji Prawa Chińskiej Republiki Ludowej w sprawie spółek z udziałem kapitału zagranicznego, korzystające z zagranicznych i chińskich inwestycji[6].

3)    Prawo Chińskiej Republiki Ludowej w sprawie umownych (kontraktowych) chińsko-zagranicznych spółek z udziałem kapitału zagranicznego[7].

4)    Zarządzenie Rady Państwa Chińskiej Republiki Ludowej w sprawie zasad implementacji Prawa Chińskiej Republiki Ludowej o przedsiębiorstwach z udziałem kapitału zagranicznego (No. 301)[8].

5)    Procedura rejestracji i administrowania przedstawicielstw przedsiębiorców zagranicznych w Chińskiej Republice Ludowej[9].

6)     Zarządzenie Prezydenta Chińskiej Republiki Ludowej - Prawo Chińskiej Republiki Ludowej o przedsiębiorstwach z kapitałem zagranicznym (No. 41)[10].

Wymienione powyżej akty prawne stanowią całość regulacji normatywnych, za pomocą których obecnie cudzoziemcy mogą „wpisać się” w chińską rzeczywistość gospodarczą
w sposób legalny. Warto najpierw prześledzić formy organizacyjno-prawne, za pomocą których przedsiębiorcy zagraniczny będą mogli podejmować i wykonywać działalność gospodarczą na terenie Chińskiej Republiki Ludowej.

I. Do pierwszej struktury, którą stworzył „chiński prawodawca” należy joint-venture, spółka z udziałem kapitału zagranicznego. Regulacje jej dotyczące zawarte są
w aktach prawnych wymienionych w pkt 1). 

II. Spółki z udziałem kapitału zagranicznego, korzystające z zagranicznych
i chińskich inwestycji opisane zostały w przepisach prawnych, wskazanych w pkt 2).

III. W akcie prawnym wymienionym w pkt 3) mowa jest o kontraktowych spółkach z udziałem kapitału zagranicznego, które to posiadają osobowość prawną oczywiście pod warunkiem, że zostały spełnione wszystkie przesłanki, aby uzyskać taki status. Jest to również forma joint-venture, tylko o bardziej sformalizowanym charakterze, regulacja prawna zawarta w tych przepisach dotyczy zarówno jej powstania, jak i funkcjonowania.

IV. Czwartą formą wykonywania aktywności gospodarczej na terenie Chin jest foreign-funded enterprises - przedsiębiorstwo z udziałem kapitału zagranicznego. Stanowi o  niej akt prawny wymieniony w pkt 4) i pkt 6).

V. Piąty sposób zaistnienia jako legalny podmiot na rynku chińskim to założenie przedstawicielstwa zagranicznego; procedura z tym związana jest przedstawiona w akcie prawnym wymienionym w pkt 5).

Ad I. Po pierwsze joint-venture. Chińskie władze motywują wprowadzenie takiego sposobu nawiązania współpracy z zagranicznymi inwestorami rozszerzeniem międzynarodowej, ekonomicznej współpracy i wymianą techniczną. Chińska Republika Ludowa otwiera swój rynek dla podmiotów indywidualnych, spółek, przedsiębiorców oraz  organizacji ekonomicznych. W ten sposób chińskie władze stworzyły zamkniętą grupę podmiotów, które mogą zająć się „gospodarowaniem” na obszarze ich kraju. Współpraca w tym zakresie może odbywać się również z enumeratywnie określonymi jednostkami, należą do nich chińskie spółki, chińscy przedsiębiorcy, chińskie ekonomiczne organizacje.

  W spółkach z kapitałem zagranicznym też muszą znaleźć się dwa podmioty i to o różnym pochodzeniu, jeden krajowy, drugi zagraniczny, a wszystko to w zgodzie z zasadą równości, wzajemnych korzyści i przede wszystkim po uzyskaniu zezwolenia władz Chińskiej Republiki Ludowej.

Porozumienie w sprawie założenia joint-venture na terenie Chin, umowa założycielska, artykuły dotyczące stowarzyszenia joint-venture muszą być przedłożone odpowiednim władzom, odpowiedzialnym za zagraniczne stosunki ekonomiczne i handlowe (Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Departament Spraw Europy)[11]. Te ostatnie mają trzy miesiące na wydanie decyzji, której przedmiotem jest wyrażenie zgody lub odmowa wydania takowej na założenie spółki z kapitałem zagranicznym. Kolejnym krokiem jest zarejestrowanie spółki. Dokonuje się tego w administracji państwowej dla przemysłu i handlu, które po zrejestrowaniu joint-venture wydają licencję. Licencja jest dokumentem upoważniającym do prowadzenia „biznesu” i rozpoczęcia związanych z nim operacji.

Joint-venture może przybrać formę spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Organem spółki z udziałem kapitału zagranicznego jest zarząd, którego liczba członków  i ich obowiązki są określone w kontrakcie założycielskim i  w statucie spółki. Członkowie zarządu są powoływani i odwoływani przez strony omawianego przez nas  przedsięwzięcia. Prezes i wiceprezes wybierani są bądź spośród członków zarządu, bądź spośród stron tworzących joint-venture.  W podejmowaniu strategicznych decyzji związanych z działalnością spółki zarząd może skonsultować się z każdą ze stron ją tworzących, przestrzegając zasady równości i wzajemnych korzyści. Zarząd ponadto jest upoważniony do rozstrzygania istotnych problemów joint-venture, m.in. takich jak propozycje związane z produkcją, działalność operacyjna, budżet dochodów i wydatków, czas trwania działalności spółki, powołanie lub zatrudnienie prezesa, wiceprezesa, głównego inżyniera, skarbnika i audytora, a także określenia ich uprawnień i obowiązków, oraz warunków zatrudnienia.

Oczywiście spółka z udziałem kapitału zagranicznego powinna zapewnić prawidłowe funkcjonowanie, a przede wszystkim istnienie zawiązków zawodowych, reprezentujących i chroniących interesy pracowników.

Czas trwania spółki z udziałem kapitału zagranicznego zależy od rodzaju działalności gospodarczej przez nią wykonywanej. Nie jest jednak obowiązkiem czasowe ograniczenie istnienia joint-venture. Jeśli jednak zadecydujemy się na taki zapis w kontrakcie założycielskim, a w trakcie działalności spółki zechcemy przedłużyć czas jej trwania, musimy wówczas uzyskać zgodę pozostałych stron spółki i złożyć wniosek do odpowiednich władz decyzyjnych na 6 miesięcy przed upływem terminu kończącego istnienie joint-venture
w chińskim obrocie gospodarczym. W/w władze są zobligowane do udzielenia odpowiedzi w ciągu miesiąca.

Spory rozwiązywane są najpierw przez zarząd w formie konsultacji, a jeśli nie zostaną one rozwiązane na tej drodze, to pozostaje rozwiązanie za pomocą mediacji lub arbitrażu, przeprowadzanych przez chińską agencję arbitrażu lub inną, na którą strony wyraziły zgodę[12]. W ostateczności sprawę można wnieść do chińskiego sądu ludowego.   

Na podstawie licencji biznesowej spółka może mieć swoje własne konto w banku lub innej instytucji finansowej w Chinach. Podczas dokonywania operacji spółka może bezpośrednio mobilizować kapitał z zagranicznych banków. Ubezpieczyć się jednak spółka może tylko u chińskich firm, zajmujących się świadczeniem takich usług.

Joint-venture może sprzedawać materiały takie jak surowce, paliwa i inne potrzebne
w procesie działalności biznesowej zarówno na rynku krajowym, jak i światowym, respektując zasadę bezstronności i słuszności. Eksport towarów produkowanych przez joint-venture może dokonywać się bezpośrednio do innych krajów lub przy wykorzystaniu agencji stowarzyszonych lub agencji handlu zagranicznego. Oczywiście rynek chiński jest również otwarty na sprzedaż na nim towarów produkowanych przez joint-venture; spółka może otwierać także oddziały poza granicami Chin.

Ad II. Joint-venture korzystające z chińskich i zagranicznych inwestycji są chińskimi osobami prawnymi i podlegają chińskiej jurysdykcji oraz są chronione przez przepisy prawa tego kraju. Wniosek o pozwolenie na utworzenie takiego podmiotu nie zostanie rozpatrzony pozytywnie jeśli spółka miałaby zagrażać suwerenności Chin, jej utworzenie i działalność miałaby się odbywać z pogwałceniem chińskiego prawa, być niezgodna z wymogami chińskiej gospodarki, zanieczyszczać środowisko, wprowadzić oczywiste nierówności w porozumieniu co do jej zawarcia, kontrakcie założycielskim, podpisanym przez strony joint-venture statucie, które polegają na zmniejszeniu lub pozbawieniu praw lub interesów jedną ze stron.

Tego typu joint-venture ma dużą swobodę działań, które jednak muszą odbywać się
w granicach i z uwzględnieniem chińskiego prawa, wyroków i nakazów, postanowień porozumienia w sprawie założenia tego typu podmiotu, kontraktu założycielskiego.

Kontroluje i podejmuje decyzję w sprawie powstania spółki Minister Ekonomicznych Stosunków Zagranicznych i Handlu; on też wydaje certyfikat (decyzję) zawierającą zgodę na powstanie omawianego przez nas podmiotu. Rada Państwa może upoważnić do podejmowania decyzji w sprawie utworzenia joint-venture korzystającej z chińskich
i zagranicznych inwestycji rządy ludowe ze szczebla prowincji, autonomicznych regionów, gmin miejskich, będących bezpośrednio pod Centralnym Rządem, lub inne departamenty Rady Państwa, jeśli aplikujący o utworzenie podmiot ustalił źródło kapitału chińskich uczestników tego przedsięwzięcia i cała liczba, planowanych inwestycji mieści się w zakresie władzy podmiotów upoważnionych przez Radę Państwa lub nie będzie potrzebny żaden dodatkowy podział surowców przez państwo i nie zostanie obciążona równowaga państwa chińskiego w zakresie paliw, energii, transportu i kontyngentów przeznaczonych na handel zagraniczny.

Uzyskanie zgody przez podmioty w/w szczebla wymaga zarejestrowania jej u Ministra Handlu Zagranicznego i Ekonomicznej Współpracy; wszystkie wyszczególnione na tym etapie organy określa się mianem „władz kontrolnych i decyzyjnych”. Do nich to właśnie zagraniczni i chińscy uczestnicy planowanego przedsięwzięcia powinni złożyć następujące dokumenty takie jak: wniosek o założenie joint-venture, prawdopodobieństwo realizacji przyszłego raportu spółki przygotowane przez każdą ze stron, porozumienie w sprawie utworzenia joint-venture[13], jej umowa założycielska[14], postanowienia statutu (przepisów wewnętrznych) podpisane przez przedstawicieli założycieli[15], lista kandydatów na prezesa, wiceprezesa, dyrektorów mianowanych przez założycieli spółki, inne dokumenty wymagane przez władze kontrolne i decyzyjne.

Wymienione dokumenty muszą być sporządzone w języku chińskim. Jeżeli znajdą się jakieś braki lub niedokładności w przedłożonych dokumentach, władze kontrolne i decyzyjne wezwą w wyznaczonym czasie do ich uzupełnienia, same natomiast mają termin 3 miesięcy na podjęcie decyzji o ich akceptacji. Jeśli uzyskamy certyfikat wyrażający zgodę na utworzenie omawianej osoby prawnej, musimy zarejestrować go w ciągu miesiąca od dnia jego uzyskania w biurze przemysłu i handlu (biuro rejestracyjne i administracyjne). Ten organ wydaje nam licencję biznesową; data jej wydania jest datą powstania omawianej joint-venture. Ważnym jest, aby zwrócić uwagę na hierarchię odpowiednich dokumentów, otóż w razie sprzeczności w postanowieniach kontraktu założycielskiego z porozumieniem, stosuje się zapisy zawarte w tym pierwszym.

Kontrakt założycielski powinien zawierać następujące elementy:

a)     nazwa, kraj rejestracji, prawidłowy adres stron kontraktu, ponadto nazwa, zawód
i narodowość legalnej reprezentacji joint-venture,

b)    nazwa joint-venture, prawidłowy adres, cel jej utworzenia, zakres działalności biznesowej i jego skala,

c)     cała liczba inwestycji i kapitału rejestrowego, inwestycje opłacane przez poszczególne strony kontraktu, proporcje finansowe, w jakich uczestniczą strony kontraktu we wspólnych inwestycjach, formy inwestycji, ograniczenia czasowe uczestniczenia
w inwestycji, warunki niekompletnych udziałów i wyznaczenie inwestycji,

d)    udział w zyskach i poniesionych stratach przez strony,

e)     podział obowiązków członków zarządu i ich wewnętrzny układ, liczba dyrektorów
i zakres ich odpowiedzialności, zakres władzy i sposoby zatrudnienia głównego menadżera, zastępcy głównego menadżera i wysoko wykwalifikowanej kadry zarządzającej,

f)     sprzęt służący do produkcji, przystosowana do niego technologia, źródła dostaw,

g)     metody i środki sprzedaży surowców i końcowych produktów,

h)    zasady wykorzystywane przy finansach, rachunkowości i audycie,

i)      warunki działania zarządu pracowników, wynagrodzenie, opieka społeczna, ubezpieczenie,

j)       czas trwania joint-venture, rozwiązanie i procedura likwidacji,

k)    odpowiedzialność za zerwanie kontraktu,

l)      sposoby i procedury rozwiązywania sporów,

m)   język, w którym sporządzono kontrakt i warunki wprowadzenia go w życie.

Wszelkie zmiany do kontraktu wymagają aneksu i traktowane są na równi z postanowieniami zawartymi w samym kontrakcie. Chińskie prawo reguluje sposób tworzenia joint-venture, jej ważność, interpretacje i wykonywanie prawa w tym zakresie, rozwiązywanie sporów.

Zapisy, jakie powinny się znaleźć w statucie:

a)     nazwa joint-venture i jej prawidłowy adres,

b)    cel, obszar działalności biznesowej i czas jego trwania,

c)     nazwa, kraj rejestracji podmiotów tworzących joint-ventutre wraz z adresem ich siedziby, nazwa, zawód, narodowość ich prawnych przedstawicieli,

d)    ogólna liczba inwestycji, zarejestrowany kapitał, proporcje inwestycji każdej ze stron, warunki podjęcia i wykonywania inwestycji, podział zysków i strat,

e)     układ zarządu, zakres ich obowiązków, władzy, sposobu postępowania, okres urzędowania dyrektorów, zakres odpowiedzialności prezesa i wiceprezesa,

f)     organizacja zarządu, zasady załatwiania codziennych spraw, zakres odpowiedzialności głównego menadżera, zastępcy głównego menadżera i innych osób, tworzących wysoko wykwalifikowany zespół menadżerski, sposoby ich powoływania i odwoływania,

g)     zasady związane z finansami, rachunkowością i audytem,

h)    procedury wprowadzania poprawek do statutu.

Omówione dokumenty mogą być stosowane dopiero po zatwierdzeniu ich przez władze kontrolne i decyzyjne; podobnie jest z poprawkami do postanowień w nich zawartych.
Nad ich prawidłowym wykonywaniem i stosowaniem sprawują nadzór władze kontrolne
i decyzyjne.

Formą organizacyjną joint-venture jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Każda ze stron przedsięwzięcia jest odpowiedzialna w zakresie wniesionego przez siebie kapitału. Całość kosztów inwestycji (włączając w to koszty kredytów) odpowiada sumie kapitału konstrukcyjnego i będących w obrocie środków, potrzebnych na realizację produkcji.  Kapitał rejestrowy jest umieszczony w spisie prowadzonym przez biuro rejestracji
i administracji joint-venture. Musi on opiewać na całą sumę inwestycji, na które strony wyraziły zgodę. Powinien on być wyrażony w chińskiej walucie lub innej obcej, na którą wszystkie strony wyraziły zgodę. Kapitał rejestrowy nie powinien być zmniejszany. Jeśli jednak zajdzie taka potrzeba, wymagana jest zgoda władz kontrolnych i decyzyjnych. Zwiększenie czy omawiana powyżej redukcja kapitału zakładowego wymaga zgody zarządu.

Zarząd jest najwyższym organem (władzą) w omawianej osobie prawnej. Decyduje o najważniejszych problemach spółki. Powinien się składać z co najmniej trzech członków. Jeśli zaś chodzi o czas trwania ich kadencji, wynosi ona 4 lata. Nie wyklucza to jednak możliwości powołania członka czy członków zarządu na kolejną kadencję. Może być wskazany członek ponownie powołany za zgodą stron joint-venture. Posiedzenia zarządu powinny odbywać się co najmniej raz w roku. Zwołuje je prezes zarządu i on też jest przewodniczącym tego posiedzenia[16]. Posiedzenia zarządu powinny odbywać się pod prawidłowymi (legalnymi) adresami spółki. Biuro zarządu zajmuje się codziennymi sprawami spółki, jest kierowane przez głównego menadżera, który ma do pomocy kilku asystentów; reprezentuje on joint-venture w codziennych sprawach, ma prawo powołania i odwołania swoich podwładnych, wykonywania praw i obowiązków przekazanych mu przez zarząd.

Prawo do używania ziemi spółka może uzyskać po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku w tej sprawie przez departament odpowiedzialny za ziemię we właściwych lokalnych rządach na poziomie gmin miejskich (okręgów administracyjnych). Wymaga to również podpisania kontraktu, który określa warunki korzystania z ziemi, cel na jaki ma ona być przeznaczona, wysokość czynszu[17], czas trwania umowy oraz inne prawa i obowiązki stron. Jeśli chiński uczestnik przedsięwzięcia dysponuje omawianym prawem, może ono być wykorzystane dla działalności joint-venture; czynsz, jaki ma płacić za to zagraniczny inwestor powinien odpowiadać temu, o którym mowa w zdaniu poprzednim.

Udziały mogą zostać zbyte lub przekazane stronie trzeciej, jedynie za zgodą obecnej strony przedsięwzięcia i pod warunkiem, że nie skorzysta ona z prawa ich pierwokupu[18]. Ponadto wymagana jest tutaj oficjalna aprobata władz kontrolnych i decyzyjnych; wymaga
to również zarejestrowania w biurze rejestracji i administracji joint-venture.

Na podstawie licencji biznesowej joint-venture może otworzyć depozytowy rachunek bankowy w walucie obcej lub RMB w swoim banku krajowym, zagranicznym w stosunku do chińskiego. Na tej samej podstawie może ubiegać się o przyznanie kredytu zarówno z banku chińskiego, jak i zagranicznego.

Sprawy finansowe i rachunkowości mogą być powierzone skarbnikowi, który zostaje zatrudniony przez joint-venture; jeżeli istnieje taka potrzeba można również powołać zastępcę skarbnika. Sam skarbnik wykonuje swoje obowiązki na stanowisku asystenta głównego menadżera. Rachunkowość spółki powinna być dostosowana do międzynarodowych standardów rachunkowości. Wszystkie faktury, księgi podatkowe, oświadczenia, raporty powinny być przygotowywane w formie pisemnej w języku chińskim. Używanie innego języka w tym zakresie jest możliwe po uzyskaniu wzajemnej zgody stron przedsięwzięcia zwanego joint-venture. Co do zasady joint-venture może używać RMB jako podstawowej waluty, jednak rachunki mogą być wystawiane w innej walucie, jeżeli w drodze konsultacji strony wyraziły na to zgodę. Zysk nie może być podzielony dopóki straty
z poprzedniego roku nie zostaną pokryte. Joint-venture przedkłada kwartalnie i rocznie raporty podatkowe następującym podmiotom:  stronom joint-venture, lokalnym władzom podatkowym, departamentowi finansowemu.

Dopiero po sprawdzeniu i zatwierdzeniu przez księgowego zarejestrowanego w Chinach wymienione dokumenty, certyfikaty i raporty będą uważane za ważne: certyfikat inwestycji pochodzący od wszystkich stron joint-venture, roczny raport podatkowy joint-venture i raport podatkowy przygotowany w związku z jego ewentualną likwidacją.

Spory są rozstrzygane w drodze konsultacji i mediacji. Jeśli nie przyniosą one pożądanego rezultatu, korzystamy z pomocy arbitrażu, a w ostateczności wnosimy sprawę do sądu. Możliwość korzystania jednak z pomocy agencji arbitrażowych, czy chińskich czy zagranicznych, wymaga zawarcia odpowiedniej klauzuli w kontrakcie założycielskim lub pisemnej zgody na korzystanie z ich usług, podpisanej przez każdą ze stron. W trakcie trwania sporu można wykonywać postanowienia porozumienia, kontraktu założycielskiego lub statutu, w takim zakresie, w jakim nie wkraczają one w sporną materię.

Prawo chińskie ułatwia, poprzez uproszczenie procedury, uzyskanie wizy dla pracowników joint-venture pochodzących z krajów zagranicznych i członków ich rodzin, którzy często przekraczają granicę ChRL. Ponadto mogą oni wwieźć ze sobą potrzebne środki transportu i przedmioty wykorzystywane do prac biurowych, płacąc odpowiedni podatek. Chińscy pracownicy, którzy wyjeżdżają za granicę w celu dokształcania się lub prowadzenia negocjacji muszą przejść określoną przez państwo procedurę wyjazdu poza granice kraju.

Ad III. Kontraktowa joint-venture charakteryzuje się tym, że podmioty zakładające spółkę (zarówno chińskie jak i zagraniczne) określają w umowie założycielskiej (kontrakcie) następujące elementy: inwestycję, warunki wymagane dla wzajemnej współpracy, dystrybucja dochodów lub produktów, sposób podziału zysków i strat, metody zarządzania i dokonywania operacji, własność rzeczy w trakcie trwania joint-venture. Nad działalnością takiej spółki nadzór jest wykonywany przez właściwe państwowe władze w zgodzie z chińskim prawem, które to jednocześnie chroni uprawnienia i interesy zarówno spółki, jak i stron ją tworzących.

Dokumenty jakie należy dołączyć do wniosku o utworzenie spółki
z udziałem kapitału zagranicznego są następujące: porozumienie w sprawie utworzenia joint-venture, umowa założycielska,  przepisy wewnętrzne (statut stowarzyszenia).

Decyzja w sprawie utworzenia spółki powinna być wydana w ciągu 45 dni, kolejnym krokiem jest złożenie wniosku o przyznanie licencji biznesowej[19], należy go podjąć w ciągu 30 dni od dnia otrzymania zgody na utworzenie joint-venture. Licencja ta wydawana jest przez administracyjne władze przemysłu i handlu, które dokonują też rejestracji nowo powstałego podmiotu. Po uzyskaniu licencji w ciągu 30 dni, podmiot, który ją uzyskał powinien zarejestrować swoją działalność u odpowiednich władz podatkowych.

Istotne zmiany w kontrakcie spółki wymagają ich zgłoszenia w celu skontrolowania i wyrażenia zgody na ich dokonanie przez władze, które wydały zezwolenie na utworzenie spółki. Jeśli jednak modyfikacje dotyczą tych elementów, które zgłaszaliśmy w rejestrze, prowadzonym przez władze odpowiedzialne za handel i przemysł, bądź w rejestrze podatkowym, należy je przedstawić właśnie tym organom, celem ich sprawdzenia
i podjęcia decyzji o ich akceptacji bądź odmowie jej udzielenia.

Zbycie udziałów w spółce przez jedną ze stron wymaga zgody pozostałych i musi być odnotowane przez władze, które wprowadzą te zmiany do odpowiedniego rejestru.

Organy joint-venture to albo zarząd, albo inna wspólna instytucja zarządzająca, która
w zgodzie z kontraktem założycielskim i statutem będzie prowadzić sprawy spółki. Jeśli chińska strona joint-venture wyznaczy prezesa zarządu, to zagraniczna strona wyznaczy wice-prezesa. Taki organ może powołać lub zatrudnić głównego menadżera, który będzie ponosił wobec zarządu  odpowiedzialność za codzienne operacje i inne czynności związane z działalnością spółki. Jeżeli kontraktowa spółka z udziałem kapitału zagranicznego, powierzy trzeciej stronie wzięcie udziału w zarządzaniu spółką, taka decyzja musi być podjęta przez zarząd jednomyślnie i musi być odnotowana w odpowiednim rejestrze.

Spółka z udziałem kapitału zagranicznego musi prowadzić księgi podatkowe; podlegają one kontroli właściwym władzom podatkowym, które dysponują środkami przymusu w postaci grzywny, a nawet cofnięcia licencji biznesowej, jeśli joint-venture nie prowadzi ksiąg podatkowych na terytorium Chińskiej Republiki Ludowej. Dzięki licencji biznesowej, spółka z udziałem kapitału zagranicznego może otworzyć konto w banku chińskim lub innej instytucji finansowej, skąd może też otrzymać kredyt. Środki finansowe pochodzące z kredytu mogą być udzielone również przez zagraniczne banki lub instytucje finansowe, jednak ubezpieczyć się joint-venture może tylko na terenie Chin.

Przed upływem czasu istnienia spółki strony powinny ją wyrejestrować, zarówno
u władz administracyjnych przemysłu i handlu, jak i u rejestrowych organów podatkowych. Czas trwania joint-venture powinien być określony przez strony w kontakcie założycielskim. Jeśli strony zdecydują się przedłużyć czas trwania spółki, muszą złożyć wniosek tej treści na 180 dni przed upływem czasu trwania spółki. Władze mają termin 30 dni na podjęcie decyzji w tej sprawie.

Spory w sprawie przestrzegania kontraktu mogą być rozwiązywane poprzez konsultacje lub mediacje. Jeśli nie uda się taki sposób rozwiązania konfliktu, zażegnać
go można dzięki fachowej pomocy z agencji arbitrażowej, jednak korzystanie z takiej pomocy musi być przewidziane w umowie założycielskiej lub wyrażone w pisemnej zgodzie stron pozostających w sporze. W braku takiego zapisu lub niewyrażenia zgody, konflikt zostanie rozstrzygnięty przez właściwy sąd chiński.

Ad IV. Przedsiębiorstwo z kapitałem zagranicznym - zachowuje ono swoją autonomię w ramach operacji dokonywanych w obszarze biznesu zaakceptowanego przez władze krajowe i jest chronione od jakichkolwiek naruszeń w tym zakresie[20].

Wniosek o powstanie (zarejestrowanie) przedsiębiorstwa z kapitałem zagranicznym składa się do Ministra Handlu Zagranicznego i Ekonomicznej Współpracy Chińskiej Republiki Ludowej, określany w skrócie jako MFTEC.

Jeśli przedsiębiorstwo miałoby zajmować się m.in. taką działalnością, która wymaga licencji eksportowej, dotyczy kontyngentów eksportowych, wymaga licencji importowej lub też dotyczy importu towarów ograniczonych przez państwo, należy uzyskać główną zgodę od odpowiednich administracyjnych władz handlu i stosunków zagraniczno-ekonomicznych.

  Jednak zanim zagraniczny inwestor złoży wniosek o ustanowienie przedsiębiorstwa powinien przedłożyć raport odpowiedniemu lokalnemu rządowi ludu na poziomie danego okręgu administracyjnego lub powyżej niego, jednak właściwego ze względu na miejsce usytuowania przedsiębiorstwa[21].

Lokalny rząd ludu na poziomie okręgu administracyjnego lub powyżej niego ma 30 dni od dnia złożenia raportu przez inwestora na udzielenie mu odpowiedzi w formie pisemnej[22]. Następnie tym samym organom przedkładane są odpowiednie dokumenty, na podstawie których zostanie wydana odpowiednia decyzja[23].

Jeśli inwestor zagraniczny otrzyma zgodę na powstanie interesującej go formy organizacyjnej prowadzenia biznesu, to ma on 30 dni na złożenie wniosku o rejestrację i otrzymanie biznesowej licencji, której data wydania będzie datą powstania przedsiębiorstwa z kapitałem zagranicznym. Uchybienie temu terminowi jest daleko idące w skutkach, gdyż powoduje automatyczną utratę ważności zaświadczenia (decyzji) zawierającego zgodę na utworzenie omawianego przez nas podmiotu. Data wydania licencji biznesowej rozpoczyna również bieg innego terminu, a mianowicie 30-dniowego okresu, w którym należy przeprowadzić rejestrację podatkową. Wymieniony w poprzednim zdaniu dokument umożliwia dokonywanie zagranicznej wymiany poprzez założenie konta bankowego, dzięki któremu obrót kapitałem będzie jednocześnie nadzorowany. Oczywiście taki rachunek pozwala na zdeponowanie w banku uzyskanych dochodów i dokonywanie
ze zgromadzonych tam środków wypłat. Jeśli przedsiębiorstwo korzysta z rachunku otwartego w banku, mającym siedzibę poza Chinami, operacje na nim dokonywane muszą być potwierdzone bankowym dokumentem i zawierać stanowisko banku w tej sprawie.   

Inwestor zagraniczny może zawrzeć kontrakt powierniczy z chińską agencją usług, która pomoże mu w całej procedurze zakładania przedsiębiorstwa.

Chińskie prawo w bardzo dokładny sposób określa treść dwóch najważniejszych dokumentów potrzebnych do rejestracji interesującego nas podmiotu, mianowicie pisemnego wniosku o utworzenie przedsiębiorstwa[24]  oraz przepisów wewnętrznych (statut stowarzyszenia)

.[25]

Podejmowanie takich procesów transformacyjnych jak podział, połączenie lub inne działania powodujące znaczące zmiany w kapitale powinny być przedłożone odpowiednim organom do zatwierdzenia. Przed podjęciem jednak czynności opisanych w zdaniu poprzednim należy przedłożyć przedmiotowy raport do weryfikacji publicznemu, certyfikowanemu księgowemu.

Przedsiębiorstwo z udziałem kapitału zagranicznego może być spółką z ograniczoną odpowiedzialnością[26] lub przybrać formę regulującą odpowiedzialność w inny sposób, oczywiście po uzyskaniu zgody na taki sposób zorganizowania swojej działalności biznesowej[27].

Certyfikat ziemi jest dowodem uprawnienia do korzystania z określonego obszaru ziemi przez przedsiębiorstwo, procedura jego uzyskania jest określona w przypisie 22. 

W języku chińskim muszą być prowadzone  rachunki, księgi podatkowe[28], oświadczenia rachunkowe.

Przedsiębiorstwo musi przeprowadzać swoją rachunkowość w sposób niezależny, przygotowując roczne oświadczenie rachunkowe i ewentualnie oświadczenie rachunkowe w związku z likwidacją. Jeśli w/w dokumenty opiewają na sumy wyrażone w obcej walucie powinny być przeliczone na RMB. Tutaj również będzie niezbędna w pomoc certyfikowanego, publicznego, chińskiego księgowego, który weryfikuje przedłożone mu dokumenty. Roczne oświadczenie o aktywach i pasywach, zyskach i stratach jest przedkładane władzom finansowym i podatkowym, organom kontrolującym i decydującym i administracyjnemu wydziałowi przemysłu i handlu w celu zarejestrowania.

Czas trwania przedsiębiorstwa powinien być określony we wniosku o jego ustanowieniu i odpowiadać specyfice działalności podejmowanej przez inwestora zagranicznego. Biegnie on od momentu wydania licencji biznesowej. W celu przedłużenia istnienia przedsiębiorstwa należy na 180 dni przed upływem terminu złożyć wniosek w tej sprawie. Odpowiednie organy władzy mają 30 dni na podjęcie decyzji.
Od momentu uzyskania pozytywnej decyzji w omawianej sprawie przedsiębiorstwo ma 30 dni na podjęcie procedury zmian w rejestracji dokonywanej przez administracyjny departament przemysłu i handlu.

Ad V. Innym sposobem wejścia na rynek chiński jest również otworzenie przedstawicielstwa; metoda ta może być wykorzystana zarówno przez przedsiębiorstwa zagraniczne, jak i przez organizacje ekonomiczne. Oczywiście akt prawny wskazany w pkt 5) niniejszego opracowania podaje definicję przedstawicielstwa; jest to jednostka organizacyjna, która podejmuje działania (operacje) nie związane bezpośrednio z generowaniem zysków.
Z zastrzeżeniem jednak, że te przedstawicielstwa, które tworzone są na bazie wewnątrz rządowych porozumień, powinny być ustanawiane w zgodzie z treścią tych dokumentów
o charakterze państwowym.

Najważniejszym organem w procedurze tworzenia przedstawicielstwa na terenie Chin przez cudzoziemców jest Państwowa Administracja Przemysłu i Handlu. Może ona upoważnić do przeprowadzenia przedmiotowej procedury rejestracyjnej administrację państwową przemysłu i handlu, ale tym razem ze szczebla prowincji, gmin wiejskich i innych autonomicznych regionów[29]. Procedura rejestracji musi być dokonana w terminie 30 dni; okres ten rozpoczyna swój bieg od momentu kiedy wnioski o utworzenie przedstawicielstwa zostały pozytywnie rozpatrzone przez odpowiedniego szczebla w/w organy państwowej władzy administracyjnej; dowodem na zaistnienie takiego stanu rzeczy jest pisemny dokument zawierający zgodę na „zaistnienie” nowego przedstawicielstwa. Jest on niezwykle ważny, albowiem musi być złożony przy uruchamianiu procedury rejestracyjnej, przeprowadzanej przez biuro rejestracyjne.  

Niezbędne elementy, jakimi należy dysponować przy rejestracji przedstawicielstwa są następujące: nazwa biura przedstawicielstwa, adres siedziby przedstawicielstwa, liczba osób reprezentujących przedstawicielstwo oraz ich imiona i nazwiska, dziedzina działalności gospodarczej, okres istnienia przedstawicielstwa. Zmiana tych danych będzie wymagała wypełnienia wniosku i złożenia go razem ze zgodą na założenie przedstawicielstwa do biura rejestrowego[30].

Jeśli wszystko przebiega według porządku opisanego powyżej, biuro rejestracyjne wydaje pozwolenie na zarejestrowanie, dokonuje rejestracji, wydając następnie certyfikat rejestracji i certyfikat dla przedstawicieli - oczywiście czynności te będą dokonane, jeśli zostanie wcześniej uiszczona opłata rejestrowa.

Data rejestracji jest oficjalnym momentem powstania przedstawicielstwa i czynności podejmowane w ramach tej formy organizacyjnej będą od tego momentu podlegały ochronie prawa chińskiego. Przedstawicielstwo, które nie uzyskało zgody na powstanie i nie zostało zarejestrowane nie może prowadzić działalności biznesowej[31].    

Należy oddać władzom Chińskiej Republiki Ludowej, że należycie zadbały o rodzaje możliwości wejścia do gry rynkowej toczącej się na ich obszarze terytorialnym. Pięć różnych form organizacyjno-prawnych pozwala na dobranie sobie najwłaściwszego sposobu działania w chińskich realiach gospodarczych.

Jeśli chodzi zaś o zawartość aktów prawnych, to ich treść nie zawsze do końca jest jasna i wprowadza pewne wątpliwości interpretacyjne. Za przykład niech posłuży możliwość wywłaszczenia jednostki organizacyjnej z udziałem kapitału zagranicznego z posiadanych przedmiotów, jeżeli wymaga tego interes publiczny. Odbywa się to za słusznym odszkodowaniem. Pojęcia, jakimi posługuje się chińska legislatywa takie jak: „interespubliczny”, „słuszne odszkodowanie” są elastyczne, a przede wszystkim bardzo pojemne. „Przyłożenie” ich do różnych stanów faktycznych może okazać się niezwykle łatwe.  

Poza niejasnością tekstów, są również pewne braki, które uniemożliwiają niekiedy możliwość czynienia pożytku z wolności gospodarowania w Chińskiej Republice Ludowej. Przykładem w tym zakresie jest wniosek o założenie jakiegokolwiek podmiotu reprezentującego interesy biznesowe cudzoziemca; w razie jego nieuwzględnienia bądź
co gorsza odrzucenia (odmowy przyjęcia do rozpoznania) nie mamy możliwości odwołania się do organu wyższej instancji. Jedynym wyjściem jest ponowne aplikowanie o wydanie zgody na utworzenie interesującego nas podmiotu.

Jednak wymienione powyżej uwagi można potraktować jako element ryzyka, bez którego nie można wyobrazić sobie działalności rynkowej i wykonywanych w jej ramach przedsięwzięć biznesowych.